* تدبير السّعال اگر سرفه از حرارت باشد شربت خشخاش و ماء الشّعير كه در آن عنّاب و سپستان پخته باشند موافق است ، و به آخر بنفشهء مربّى و روغن بادام و مطبوخ زوفا به خشاس « 68 » و شعير . و اگر حاجت به فصد شود باسليق . و غذا آش اسفناج و خيار و روغن بادام ، و اگر تب نباشد زردهء تخم‌مرغ نيم برشت و انار ملس . و ماليدن سينه به روغن و موم و كتيرا . و اگر سرفه از برودت باشد ، طبيخ زوفا . حبّ نافع سرفهء اطفال : كتيرا ، صمغ عربى ، ربّ السّوس ، به دانهء مقشّر ، بالسويّه كوفته ، با آب خمير كرده ، حبّ سازد . حبّ نافع سعال و ضيق صدر مجرّب است : ربّ السّوس ، مويز بىدانه هر كدام سه درم ، فلفل ، خشخاش سفيد هر كدام چهار درم ، نشاسته ، كتيرا ، صمغ عربى ، مغز تخم بادرنگ هر كدام يك مثقال ، حبّ سازد ، زير زبان گيرد . حبّ سرفهء تابستانى : مغز تخم خيار ، مغز تخم خربزه ، مغز تخم كدو و به دانه هر يك دو مثقال ، مويز منقّى ده مثقال ، ربّ السّوس سه مثقال ، مغز جلغوزه ، مغز نارجيل هر كدام پنج مثقال با نقيع كتيرا حبّ سازد و به قدر نخود وقت خواب يكى در دهان بگيرد . حبّ [ سرفهء ] زمستانى : زنجبيل سه درم ، ايرسا ، اصل السّوس ، رازيانه ، تيهال هر كدام پنج درم ، كشمش ده درم ، كوفته ، حبّ سازند . حبّ نافع سرفه كه با نفث باشد : مغز پسته ، مغز بادام مقشّر ، ربّ السّوس ، فانيذ ، تخم خشخاش سفيد ، به دانه هر كدام يك درم ، صمغ عربى ، مغز تخم كدو هر كدام يك درم ، افيون . . . « 69 » درم حبّ سازد . [ ربو و ضيق النّفس ] مطبوخ نافع ربو و ضيق النّفس : انجير ده دانه ، تمر هندى هشت مثقال ، مغز فندق ، تخم كرفس ، رازيانه ، پرسياوشان ، اصل السّوس ، زوفاى خشك ، فراسيون هر يك سه مثقال ، شيرخشت ده مثقال ، جوشانيده ، تا سه روز ميل نمايند . مسهل ايضا : تربد ، غاريقون هر كدام يك درم ، نمك نفطى نيم درم ، شحم حنظل يك دانگ شربتى باشد .

--> ( 68 ) . كاتب اين واژه را دقيقا به همين صورت نوشته است كه بىگمان نادرست است . مراد نويسنده خشخاش بوده است . نگاه كنيد به پانوشت شمارهء 66 . ( 69 ) . افتادگى از نسخهء خطّى است . هيچ مقدارى ذكر نشده است .